Over wat baby’s je vertellen over je Zelf.

Babies sharing toys

Wat is het ego?

Het is een ding van niks!

Je hebt het, want je zegt, ik heb een ego, hij heeft een heel groot ego, dat streelt haar ego. Het ego lijkt wel een verlengde van je lichaam, een soort etherisch lichaamsdeel. Maar als je een ego kunt hebben, wie is dan degene die dat ego heeft? En kun je dat ego ook weer kwijtraken? En zo ja, maakt dat verschil uit voor wie jij dan bent, in wezen?

Wat is het lichaam? Een ding van tijd!  Het verandert voortdurend in de tijd. En zelfs als het leven zelf ophoudt, verandert het nog steeds. Het vergaat. Jij hebt een lichaam. Parallel aan het hebben van een ego, heb je ook een lichaam. En dat lichaam kun je ook weer kwijtraken. Maakt dat dan verschil uit voor wie jij bent, in wezen?

Wie ben jij? Wie is diegene die jij met het woordje ‘ik’ aanduidt, maar die tegelijk niet jouw ego noch jouw lichaam is? Afhankelijk van je achtergrond kun je hierop antwoorden met termen als ‘ziel’, ‘geest’, onsterfelijk deel van mij’, enzovoort. Maar het uitspreken van termen is niet anders dan klanken uitstoten zonder werkelijk de betekenis van die klanken te begrijpen. Om werkelijk te doorgronden wie jij bent, in je diepste wezen, moet je je foutieve, gemakzuchtige en comfortabele denkbeelden over jezelf loslaten. Dat kun je ervaren als eng, bijna net zo eng wellicht als het proces van sterven. Bij het sterven laat je je lichaam los, je identificatie ermee wordt verbroken. Vreemd en eng! Maar is het wel zo vreemd en onwezenlijk, om jezelf niet meer te identificeren met je lichaam?

Een vriend van mij heeft een dochtertje van net één jaar. Soms komt haar nichtje van anderhalf bij haar spelen. Dochtertjelief pakt dan regelmatig het speelgoed van haar nichtje af, waarop papa boos roept, “Dat is niet van jou, dat is van háár!” Hoewel goedbedoeld als opvoedkundige maatregel, kan dochtertjelief met alle liefde van de wereld haar papa niet begrijpen en niet snappen wat ze fout doet. Immers, het is een onder kinderpsychologen algemeen bekend fenomeen dat het bewustzijn van kleine kinderen tot een jaar of vier nog helemaal niet begrensd wordt door het eigen lichaam. Het omvat zoveel meer eromheen waardoor een gevoel van  ‘mijn’ en ‘dein’ niet bestaat! De identificatie van een gevoel van ‘ik’ met het eigen lichaam is er dan nog niet en dat is een heel natuurlijk verschijnsel.

Tijdens je ontwikkeling van kind tot volwassene vinden er twee bijzondere verschijnselen plaats: De band tussen je ‘ik’ en je lichaam (‘zelfbewustzijn’ genoemd) wordt om praktische redenen alsmaar versterkt, wat met zich meebrengt dat je vanaf je peutertijd het verschil tussen jezelf en je lichaam niet meer ziet. Maar dat verschil is er nog altijd! En waar baby’s de ‘ander’ als een verlengstuk van zichzelf zien (egocentrische beschouwing), wordt bij een peuter het verschil tussen zichzelf en al het andere steeds groter en belangrijker (hoog-sensitieve en empathische mensen vormen daarop een interessante uitzondering). [Noot: Hierover kun je onder andere verder lezen in het boek ‘Ik Ben Ik’ van Dolph Kohnstamm.]

Zeer spontane ervaringen van mensen, zoals uittredingen, bijna-dood ervaringen en LSD trips laten echter zien dat het ‘ík’ los van het lichaam nog steeds bestaat en ervaringen opdoet en dat vermeende begrenzingen eenvoudigweg vervagen. Maar zulke buitenissige ervaringen zijn niet nodig om te ontdekken dat jij niet je lichaam bent. Wanneer je droomt is je lichaamsbewustzijn tijdelijk verdwenen, echter, ‘jij’ bent er nog wel en ervaart soms hele avonturen. En menig meditatiebeoefenaar kan beamen dat het inzinken in het bewustzijn dat jij-die-ervaart niet dezelfde is als jouw-lichaam (of zelfs als jouw-gedachten) een bewustzijnsverruiming – een verruiming van ZIJN – oplevert.

Terug naar het ego. Een jong kind heeft een zeer onontwikkeld ego, waarmee het hoogstens aangeeft of het honger, dorst, pijn of juist plezier heeft. Naarmate het ouder wordt komt daar van alles bij en sommige pubers (en politici en beroemdheden) noemen dat dan hun ‘ímage’, wat voortdurend met etiketten wordt beplakt en vergroot. In de loop van het leven verdwijnen sommige van die etiketten weer, andere blijven juist hardnekkig vastplakken, soms tot verdriet van de drager ervan. Je raakt het ruime, grenzeloze bewustzijn van je vroege kindertijd hiermee beetje bij beetje kwijt. Maar waar je tijdens je kindertijd een aangeboren en automatisch grenzeloos bewustzijn had, verlang je nu juist naar een bewuste ont-etikettering – iets wat je heel bevrijdend voorkomt. ‘Ik wil mezelf zijn!’ ‘Ik wil authentiek zijn!’ roep je. ‘Ik ben deel van het geheel!’ Maar pas op! Hier ligt het risico op de loer dat je gewoon nieuwe etiketten aan het opplakken bent.

Iets wat je hebt kun je niet tegelijkertijd zijn. Ik heb een lichaam, een auto, een ego, een ‘image’, een gevoel, een gedachte…’ Jij bent geen van alle! Jij BENT.

Dit is een rationeel gegeven, maar het is nog geen waarheid. Dat het hier toevallig op een papier of een scherm staat, wil nog niet zeggen dat je het automatisch ook erváárt.

Ga eens zitten. Bij voorkeur in de natuur. Vraag jezelf ‘WIE zit hier?’ En stop niet voordat je het antwoord hebt.

One thought on “Over wat baby’s je vertellen over je Zelf.

  1. Pingback: Wie ben je Zelf? Zen Biologieles. | DidadoDeb's Blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s