Over perfectie

In een zen klooster woonde eens een toegewijde tuinman. Elke dag werkte de tuinman liefdevol in de zen tuin die te vinden was binnen de muren van het klooster. Nu moet je weten dat het onderhoud van een dergelijke tuin aan zeer gewichtige tradities gebonden is. Zo bevat een zen tuin vaak maar een paar elementen, voornamelijk grote donkere stenen, geplaatst in een veld van uiterst nauwkeurig aangeharkte witte kiezels. De zware stenen worden op doordachte plekken ten opzichte van elkaar neergezet. De verstilde ruimte en het aspect van leegte die hierdoor ontstaan zijn eigenlijk de belangrijkste kwaliteiten van een zen tuin. Ze verbeeldt de intieme en serene harmonie van de natuur.

Ons verhaal speelt zich af in de herfst. De tuinman was iedere dag druk in de weer om de tuin vrij te maken van bladeren die van de omringende bomen waren gevallen. Vervolgens, zodra hij daarmee klaar was, harkte hij nauwgezet de mooiste patronen rondom de stenen in het kiezelveld. Na uren opruimen en harken leek het steeds weer alsof de stenen als eenzame bergen in een verstild meer van bevroren golven dreven.

Op een ochtend liet de abt van het klooster de tuinman bij zich komen. “Ik heb nieuws, ” vertelde de abt. “Vanmiddag komt een beroemd zenmeester ons klooster met een bezoek vereren. Hij zal dan vast en zeker in onze tuin willen mediteren!” De tuinman voelde ontzag en geweldige eer in zijn binnenste opwellen bij het horen van dit nieuws. “Ik moet vandaag de tuin perfect aanharken,” dacht hij bij zichzelf, “want de tuin moet, zeker vandaag, een groot zenmeester waardig zijn!” Hij ging direct aan het werk. Er waren die dag bijzonder veel bladeren gevallen en de tuinman veegde alles zwoegend bijeen. Toen hij hiermee klaar was nam hij zijn hark ter hand en harkte prachtige verstilde patronen in het kiezelmeer. Hij was net klaar toen hij zacht geroezemoes hoorde achter de muur van de tuin. Maar – oh, nee! Daar waaiden een stel bladeren van de bomen en ze vielen midden tussen en rondom een groepje stenen! Snel greep de tuinman zij hark en rende naar de wanordelijke plek. Hij veegde de bladeren bijeen, raapte ze vlug met zijn handen van de grond en stopte ze zenuwachtig weg in zijn broekzakken. Gauw harkte hij de kiezels weer aan en rende terug naar de rand van de tuin. Opnieuw waaiden enkele blaadjes op de grond! Gelukkig was het dit keer vlakbij de plek waar hij stond. In zijn ooghoek zag hij de zenmeester al met twee monniken de tuin binnenwandelen! Haastig en zwetend veegde de tuinman de storende bladeren weer van de grond en stopte ze weg in zijn inmiddels uitpuilende broekzakken.

De zenmeester liep de tuin in en zette zich neer op een bankje aan de rand van het kiezelmeer. Opgelucht en muisstil keek de tuinman vanaf de zijkant toe. Daar zat de beroemde zenmeester, te mediteren in zíjn tuin! Plotseling zag hij dat de zenmeester zijn hoofd schudde. De oude meester stond langzaam op van zijn bankje en liep naar een kersenboom enkele meters verderop. Ineens pakte de man resoluut de stam met zijn beide handen beet en begon als een wilde aan de boom te schudden! Tientallen bruine en gele, verkreukelde en dorre bladeren dwarrelden neer op het zojuist nog zo keurig aangeharkte kiezelmeer. De tuinman schrok zich rot! Met stomheid geslagen staarde hij naar de vlek van bladeren op de grond. “Zó! Dát ziet er beter uit!” hoorde hij de zenmeester verzuchten terwijl deze met een tevreden glimlach terugliep naar zijn bankje. “Dít is de Natuur! Wat een goddelijke perfectie!”

Wij mensen hebben soms heel vastomlijnde ideeën over hoe de dingen moeten zijn. Hoe we ons huis inrichten, hoe onze carrière verloopt, wat we met onze dag gaan doen, ja zelfs hoe ons leven zich moet ontvouwen. Hoeveel controle we ook proberen uit te oefenen, toch blijkt elke keer dat het leven net weer andere plannen met ons heeft. Zogenaamde “toevalligheden”, onverwachte ontmoetingen, zelfs “mislukte” creaties zetten ons elke keer weer op nét een ander spoor dan het spoor waarop we dachten te reizen.
Er is menselijke perfectie en er is goddelijke perfectie. Menselijke perfectie is schijn, een illusie. Je kunt eenvoudigweg niet overal controle over hebben. Leraren weten dat maar al te goed. Op het moment dat je elke les van elke maand van begin tot eind vastzet, worden de lessen mechanisch, onnatuurlijk en raakt het lesgeven verstoken van creativiteit.
Levenskunst en controle gaan zelden samen. Nu zeg ik niet dat je alles in je leven maar aan het lot moet overlaten met de gedachte “controle heeft toch geen zin”. Dat is geen wijsheid maar luiheid.
Een zekere controle, een zeker streven naar menselijke perfectie, kan zelfs heel nuttig zijn, zolang je je maar realiseert dat dit zijn grenzen en beperkingen heeft. Het zijn juist vaak de spontane gebeurtenissen die jou het meeste vormen, de mooiste kansen bieden en de grootste indruk bij je achterlaten. Zelf had je het niet beter kunnen plannen. Dat is wat ik noem spontane, natuurlijke, “goddelijke” perfectie.

Probeer het volgende eens: Geef jezelf toestemming om nu en dan de teugels wat te vieren en je drang tot controle wat los te laten. Geef spontaniteit de ruimte. Zeg niet meteen “dat kan ik niet” of “dat doe ik niet” of “dat wil ik niet”. Denk in een gesprek niet na over wat je volgende zin zal zijn. Denk ook niet “Oh, ik moet spontaan doen!” Houd je gewoon niet al te vast aan een plan of een vastomlijnde structuur. “Go with the flow” zonder angst. En geniet dan van het natuurlijke verloop en de gewone, oorspronkelijke schoonheid van het moment!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s